Strona główna » Dzieje Brytanii – Megality

Dzieje Brytanii – Megality

W bardzo dawnych czasach, gdy nikt jeszcze nie planował budowy piramid, co więcej nie istniało jeszcze państwo Egipskie, ludność zamieszkująca Wyspy Brytyjskie zaczynała powoli przechodzić z myśliwskiego, koczowniczego trybu życia na bardziej osiadły. Rozpoczęła się era rolnictwa. Wraz z rolnictwem narodziła się starożytna religia oddająca cześć siłom natury. Ludzie, by składać hołd bóstwom, stworzyli szereg budowli pokrywający się z osadnictwem celtyckim z czasów nowożytnych. Mowa tu o megalitach, specyficznych obiektach ciągnących się od północnych krańców Szkocji po Bretanię we współczesnej Francji. Należy jednak pamiętać, że megality budowała ludność przedceltycka. Celtowie przybędą na te ziemie później i zaczerpną część wierzeń, czy też kultury, od lokalnych mieszkańców.

W dawnych czasach, gdy przedstawiano migracje ludności, osadnictwo zastane przez nowe ludy „cudownie” znikało. Ot starzy mieszkańcy po prostu gdzieś wyparowywali, przenosili się na inne  miejsce? Ginęli? Nie wiadomo. Grunt, że ich nie było. W tamtym okresie kulturę błędnie utożsamiano z rasą. Dziś wiemy, że narzucenie kultury wcale nie oznaczało, że poprzedni mieszkańcy znikali. Mogli być nieliczni i „rozpuścić się” pod nawałą nowych ludów, mogli też, przyjmując nową kulturę (przy okazji dając w zamian coś od siebie) zwyczajnie wymieszać się z napływowymi osadnikami.

Wróćmy jednak do meritum. Budowle megalityczne były swoistymi centrami religijnymi, promieniującymi na okolice, ale również utrzymującymi kontakt z innymi ośrodkami kultu. Trudno oczywiście dziś powiedzieć jak częste i bliskie były te relacje oraz jak duży wpływ miały ośrodki kultu na siebie. Wiemy jedynie, że takie powiązania były. Samą religię znamy tylko w szczątkowej formie. Dlatego organizowane co roku obrzędy „religijne” w Stonehenge należy traktować jako zabawę dużych dzieci lub podstarzałych hipisów, a nie coś poważnego i niosącego ze sobą jakąś wartość poznawczą.

Wszystko zaś zaczęło się około 4 tysiące lat przed Chrystusem. Wtedy to na wyspy przybyła nowa fala osadnicza ludności całkowicie rolniczej. Migracja ta przyniosła ze sobą zestaw wierzeń i budowli. Zanim po drugiej stronie kanału La Manche zbudowano jakąkolwiek budowlę megalityczną, to we francuskiej Bretanii – w miejscowości Carnac – istniał już kompleks kilkuset głazów ustawionych w rzędy, liczący około 6,5 tysiąca lat. Ludzie z tego kręgu religijnego musieli przynieść swe wierzenia na wyspy.

Absolutnym centrum, swoistym Rzymem świata megalitów, jest dzisiejsze hrabstwo Wiltshire. To tam około 3800 lat przed Chrystusem, w okolicy dzisiejszej miejscowości Windmill Hill, powstały groble czy też rowy układające się w koncentryczne kręgi. Rowy te pełniły funkcje sakralne, wypełnione są kośćmi i ceramiką. Sam motyw koncentrycznych kręgów przejdzie do kultury brytyjskiej. Kręgi, wbrew niektórym, nie były żadnymi oznaczeniami dla kosmitów. Archeolodzy interpretują te znaki jako przejście miedzy życiem a śmiercią –  akcentujące cykl, który nieustannie się powtarza.

Kamienne kręgi otaczające wieś Avebury w hrabstwie Wiltshire (źródło: Wikimedia Commons)

Pomiędzy 3500 a 3000 lat przed Chrystusem, w tym samym hrabstwie Wiltshire, zaczęto budować kamienne kręgi w Avebury. Wielkie głazy dosłownie otaczają wieś, która nosi dumne miano jedynej wsi na świecie pośród megalitycznych kręgów.  Osobiście polecam odwiedzenie tego miejsca. Robi piorunujące wrażenie. Olbrzymie kamienie okalające wieś można dosłownie dotknąć spacerując pośród nich. Z daleka podziwiać można też kilka kurhanów pochodzących z epoki brązu. Miejscowe muzeum nie jest zaś oblegane przez turystów. I wszystko to mamy w okolicy zadeptanej dosłownie przez zwiedzających.

Skąd biorą się ci turyści w okolicy? Oczywiście spacerują po Stonehenge w hrabstwie, a jakże, Wiltshire. Nie będę się szczegółowo rozpisywał na temat tej budowli. Istnieje cała masa książek omawiających to zagadnienie. Podam tylko najważniejsze informacje. Stonehenge zaczęto budować w okolicach 3 tysięcy lat przed Chrystusem. Najstarsza konstrukcja była… drewniana. Kamienne kręgi pojawiły się później. Warto wiedzieć, że ziemia skrywa znacznie więcej niż widać na zewnątrz. Jak wszystkie budowle megalityczne, omawiane tutaj Stonehenge związane jest z cyklem słońca. Badania z ostatnich lata przynoszą nowe rewelacje. W pobliżu kompleksu odkryto cmentarz. Wiemy, że składano tam ofiary. Budowla była użytkowana jeszcze około 1600 lat przed Chrystusem.

Wejście do grobu korytarzowego w Newgrange w Irlandii (źródło: Wikimedia Commons)

Kamienne kręgi można również spotkać w kilku innych miejscach na terenie wysp. Chciałbym jednak zwrócić uwagę na dwie nieco inne budowle. Pierwsza to, mówiąc fachowo, grób korytarzowy w Newgrange w Irlandii. Jest to jeden z kilku tego typu grobów w okolicy. Położony w bardzo malowniczym miejscu, około godziny drogi od Dublina. Choć w środku budowli znaleziono ludzkie szkielety, nazwa grób jest nieco myląca. Była to bowiem raczej świątynia, a nie miejsce spoczynku zmarłych. Wnętrze oświetlane jest raz w roku w dzień przesilenia zimowego (oczywiście jeśli nie ma mgły) na około 10 minut. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że budowla powstała około 3200 lat przed Chrystusem i została stworzona przez ludzi reprezentujących późną epokę kamienia łupanego, nieznających pisma czy tym bardziej matematyki, precyzja skoordynowania otworu przyjmującego raz w roku promienie słoneczne zdumiewa.

Na koniec – odkryte w 1850 roku kamienne domy w  Skara Brae na Orkadach. Jest to całkowicie kamienna osada zamieszkana od 3180 roku przed Chrystusem przez kolejne 700 lat, do czasu gdy została porzucona ze względu na oziębienie się klimatu. Dlaczego była zbudowana całkowicie z kamienia? Ma to związek z katastrofą ekologiczną. Pierwsi mieszkańcy Orkadów po prostu wycięli wszystkie drzewa w okolicy.

 

Michał Gackowski